ตานก๋วยสลาก ประเพณีเก่าแก่ของชาวล้านนาที่ยังมีการสืบทอดมาจนถึงทุกวันนี้

ตานก๋วยสลาก ประเพณีเก่าแก่ของชาวล้านนาที่ยังมีการสืบทอดมาจนถึงทุกวันนี้

เชื่อว่านี่คงเป็นครั้งแรกที่หลายๆคนได้ยินชื่อ ตานก๋วยสลาก ผู้เขียนเองก็เช่นกัน แต่จากการสอบถามเพื่อนร่วมงานที่เป็นชาวเหนือ ก็ทำให้ได้รู้จักกับประเพณี

ตานก๋วยสลาก ประเพณีเก่าแก่ของชาวล้านนาที่ยังมีการสืบทอดมาจนถึงทุกวันนี้

เชื่อว่านี่คงเป็นครั้งแรกที่หลายๆคนได้ยินชื่อ ตานก๋วยสลาก ผู้เขียนเองก็เช่นกัน แต่จากการสอบถามเพื่อนร่วมงานที่เป็นชาวเหนือ ก็ทำให้ได้รู้จักกับประเพณีพื้นเมืองที่น่าสนใจอันนี้

ตานก๋วยสลาก

ตานก๋วย สลาก

ประวัติความเป็นมา

ตานก๋วยสลาก

ตานก๋วยสลาก

ประเพณีตานก๋วยสลาก เป็นประเพณีอันเก่าแก่ที่เชื่อว่ามีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาลและมีการปฏิบัติสืบต่อกันมายาวนาน เรื่องเล่าของทีมาที่ไปเกี่ยวกบประเพณีนี้มีอยู่ว่า นางยักษ์ ตนหนึ่งมักจะชอบหาเรื่องรังคาญ ผู้คนอยู่เสมอ เมื่อ ยักษ์สาวตนนี้ ได้ฟังธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้าแล้ว นางก็บังเกิดความเลื่อมใสศรัทธา นิสัยโหดร้ายป่าเถื่อน ชอบทำร้าย ก็กลับเป็น ผู้เอื้ออารี นิสัยดี ชอบช่วยเหลือคนทั่วไปจนผู้คนต่างพากันซาบซึ้งในความดีงาม ของยักษ์สาวตนนั้น ผู้คนก็เลยนำสิ่งของมาแบ่งปันให้ แต่เนื่องจากสิ่งของที่ได้รับมีจำนวนมาก นางยักษ์ณ์เลยนำสิ่งของมากมายก่อยกอง เหล่านั้นมาทำเป็นสลากภัต แล้วให้พระสงฆ์หรือสามเณร จับสลากด้วยหลักอุปโลกนกรรม แปลว่าสิ่งของที่ถวาย มีทั้งของของมีราคามากและมีราคาน้อยแตกต่างกันไปตามแต่โชคของผู้ได้รับ การถวายแบบจับสลากของนางยักษ์นับเป็นครั้งแรกของประเพณีทำบุญสลากภัตในพุทธศาสนา ประเพณีตานก๋วยสลาก เป็นการถวายทานโดยไม่เจาะจงผู้รับ จะทำกันตั้งแต่วันเพ็ญเดือน ๑๒ เหนือ(ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๐ ใต้) จนถึงเกี๋ยงดับ (แรม ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ใต้) มีความคล้ายคลึงกับการจับฉลากที่เรามักจะเห็นได้ในยุคปัจจุบัน งานจะเกิดขึ้นในช่วงเดือนกันยายน ถึง เดือนตุลาคมของทุกปี

พิธีจะแบ่งเป็นสองวัน

ตานก๋วยสลาก

ตานก๋วย สลาก

วันแรกจะเป็นวันที่ชาวบ้านจะมาจัดการเตรียมงาน ทำสลาก จัดเตรียมข้าวปลาอาหาร นำสิ่งของที่จะใส่สลากจัดเตรียมให้เรียบร้อย ของที่คนนิยมมาใส่ในฉลากก็มีหลายชนิดเช่น ข้าวสาร พริกแห้ง หอม กระเทียม เกลือ กะปิ เป็นต้น นอกจากนั้นแล้วผู้คนยังจะใส่เงิน พร้อมทั้งกระดาษเขียนอุทิศบุญให้กับครอบครัว ในวันที่สองที่จะเป็นวันงานนั้น ผู้คนจะไปร่วมงานที่วัด ก่อนเริ่มงานก็จะมีการเทศน์ ฟังธรรม เมื่องานเริ่มขึ้นก็จะมีการจับสลาก โดยพระจับสลากเมื่อได้ชื่อของใครก็จะได้รับสลากของญาติโยม และก็จะมีการให้พรก่อนที่ญาติโยมจะแยกย้ายกันกลับบ้าน

ก๋วยสลากจะแบ่งได้ออกเป็นสามแบบ

ตานก๋วยสลาก

ตานก๋วย สลาก

ก๋วยน้อย ใช้สำหรับอุทิศให้กับบรรพบุรุษ หรือผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว จะเป็นญาติพี่น้อง เป็นเพื่อน หรือแม้แต่สัตว์เลี้ยงที่เคยอยู่ด้วยกันมาก็ได้แมว และสุนัข หรือถ้าไม่ได้ถวายทานให้กับใครเป็นพิเศษ ก็สามารถถวายเอาไว้ชาติภพภูมิหน้าก็ได้เช่นกัน

ส่วน ก๋วยใหญ่ จะเป็นก๋วยที่ทำขึ้นมาเป็นพิเศษ สามารถจุของได้มากกว่า ส่วนใหญ่แล้วจะเป็นผู้ที่มีฐานะดีที่ต้องการทำบุญอุทิศบุญกุศลไปให้กับพ่อแม่หรือญาติผู้ใหญ่ที่ล่วงลับไปแล้ว

สลากโชค จะต่างจากก๋วยสองแบบแรกอย่างชัดเจน  สลากโชคจะทำเลียนแบบต้นไม้สูงใหญ่ แล้วนำสิ่งของต่างๆ ไปแขวนไว้บนต้นไม้ เช่น ผ้าห่ม ที่นอน หมอน มุ้ง ถ้วยขาม เครื่องนุ่งหุ่ม อาหารแห้ง และเงินทอง

ในปัจจุบันประเพณีนี้ก็ยังมีการจัดกันอยู่ทุกปีในพื้นที่ภาคเหนือ นอกจากนั้นชมรมล้านนาที่มหาลัยจุฬาลงกรณ์ ก็ยังจัดงานนี้เป็นประจำทุกปี

ตานก๋วยสลาก

ประเพณีภาคเหนือ

Source : topchiangmai, m-culture

บทความอื่นๆที่น่าสนใจ :

มโนราห์ ประวัติและตำนาน วัฒนธรรมพื้นบ้านจากภาคใต้ของประเทศไทย

ตุงแดง สัญลักษณ์ของความตาย ความเชื่อ ของคนเหนือเรื่องลึกลับจาก ภาคเหนือ

7 เมนูแมลง สุดอร่อย แนะนำเมนูขนมเคี้ยวอบกรอบ กินระหว่างวัน แซ่บเวอร์

บทความโดย

J.J.