“คะลำ” ความเชื่อ ที่สืบทอดกันมาของชาว อีสาน จารีตประเพณีสืบทอดกันมา

“คะลำ” ความเชื่อ ที่สืบทอดกันมาของชาว อีสาน จารีตประเพณีสืบทอดกันมา

ชาวอีสานมีวัฒนธรรม ความเชื่อ ที่ยาวนานหนึ่งในหลักประเพณีที่น่าสนใจมากๆคือหลัก คะลำ สิ่งที่ต้องห้าม ไม่ควรปฏิบัติ มีอะไรบ้างลองมาดูกัน

“คะลำ” ความเชื่อ ที่สืบทอดกันมาของชาว อีสาน จารีตประเพณีสืบทอดกันมา

คะลำ คือคำที่ไว้แทนคำว่า ผิด บาป ผิดจารีต ไม่เหมาะ ไม่ควร ในภาษาอีสานเหมือนกับคำว่า  ‘ขึด’ ในภาษาเหนือคำว่าคะลำนั้นไว้พูดเวลาเหตุการณ์ต่างๆนั้นไม่ถูกจริตหรือไม่ถูกต้อง ไม่ถูกกาลเทศะ ในสายตาของคนเฒ่าคนแก่ซึ่งบางครั้งก็เป็น ความเชื่อ ที่สืบทอดกันมาแต่บางครั้งก็เป็นภูมิปัญญาแฝงไว้เพื่อป้องกันเหตุการณ์ต่างๆที่อาจจะเกิดขึ้นและเป็นเรื่องไม่ดีได้

“คะลำ” ความ เชื่อ

ความเชื่อชาวอีสาน

ตามความหมายหลักที่แท้จริงของคำว่า “คะลำ” เป็นลักษณะความผิดบาป ผิดจารีต ไม่เหมาะ ไม่ควร อาจมีโทษมากหรือน้อย หรือไม่มีโทษ แต่ไม่เป็นที่ยอมรับของสังคม คะลำจึงเป็นหลักคำสอนที่ปฏิบัติกันมาจนเป็นขนมธรรมเนียมที่มีลักษณะเป็นข้อห้าม

 

หลักคะลำตามบุคคลต่างๆ

1.สตรีมีครรภ์

“คะลำ” ความ เชื่อ

“คะ ลำ” ความ เชื่อ

– ห้ามอาบน้ำเวลากลางคืน เพราะน้ำคาวปลาจะมาก
(ภูมิปัญญาแฝง : เพราะอาจจะหกล้มได้รับบาดเจ็บเป็นอันตรายต่อแม่และเด็กได้ เนื่องจากในอดีตต้องใช้ไต้ หรือกะบองในการให้แสงสว่างซึ่งอาจจะไม่เพียงพอ)
– ห้ามข้ามเชือกที่กำลังล่ามวัวควาย ลูกออกมาจะเป็นคนตะกละตะกลาม
(ภูมิปัญญาแฝง : เพราะอาจจะสะดุดเชือกหกล้มได้ หากวัวควายลุกเดินหรือวิ่งชน)
– ห้ามนั่งขวางประตูบ้าน จะทำให้คลอดลูกยาก
(ภูมิปัญญาแฝง : กีดขวางทางเข้าออกของผู้สัญจรไปมา)
– ห้ามนั่งขวางบันไดบ้าน จะทำให้คลอดลูกยาก
(ภูมิปัญญาแฝง : กีดขวางทางเข้าออกของผู้สัญจรไปมา)
– คะลำเย็บที่นอน จะทำให้คลอดลูกยาก
(ภูมิปัญญาแฝง อาจจะเป็นเหน็บเนื่องจากนั่งนอนหรือเพ็งมากเกินไป)
– คะลำไปงานศพ เดี๋ยวผีคนตายจะมาเกิดด้วย
(ภูมิปัญญาแฝง : ไม่ต้องการให้แม่เด็กต้องพบเจอภาพที่ไม่สวยงาม ซึ่งจะส่งผลต่อจิตใจและอารมณ์ได้)
– คะลำไปเบิ่งคนคลอดลูก เดี๋ยวเด็กในท้องจะชักชวนกันไปในทางไม่ดี
(ภูมิปัญญาแฝง : ไม่ต้องการให้แม่เด็กต้องพบเจอภาพที่ไม่สวยงาม ซึ่งจะส่งผลต่อจิตใจและอารมณ์ได้)
– คะลำนั่งลงแรงๆ (ไม่ทราบเหตุผล)
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจส่งผลกระทบกระเทือนต่อลูกในครรภ์ได้)
– คะลำนอนหงาย นอนคว่ำ (ไม่ทราบเหตุผล)
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจส่งผลกระทบกระเทือนต่อลูกในครรภ์ได้ หรือหากนอนหงายอาจล่อแหลมที่จะเกิดอุบัติเหตุ เช่น สิ่งของหล่นใส่ คนเดินไปมาหกล้มใส่เป็นต้น)
– ห้ามเอาครกกับสากแช่อยู่ด้วยกัน จะทำให้คลอดลูกลำบาก
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังมารยาทที่งดงามแก่ผู้ที่จะเป็นแม่)
– ห้ามเดินข้ามขัว(สะพาน) (ไม่ทราบเหตุผล)
(ภูมิปัญญาแฝง : ในอดีตสะพานทั่วไปจะมีลักษณะเป็นท่อนไม้ขนาดเล็กพอที่คนเดียวจะเดินข้ามได้ ดังนั้นอาจจะเป็นอันตรายได้) เป็นต้น

 

2.แม่ลูกอ่อน

“คะลำ”คือความเชื่อ

“คะลำ”และความเชื่อ

– ห้ามเดินเร็ว ให้เดินช้าๆ
(ภูมิปัญญาแฝง : หากประสบอุบัติเหตุอาจจะเป็นอันตราย เช่น ตกเลือด หรือกระทบกระเทือนบาดแผลที่ยังไม่หายสนิท)
– ห้ามนั่งยองๆ หรือนั่งพับเพียบ
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจจะเป็นอันตรายหรือพระทบกระเทือนต่อบาดแผลได้)
– ห้ามไกลเปล อู่ที่ว่างของเด็กทารก จะทำให้ผีมาเอาเด็กไป
(ภูมิปัญญาแฝง : ผู้เชื่อโชคลางเห็นว่าเป็นลางไม่ดี เท่ากับแช่งให้เด็กตาย)
– ห้ามให้ใครข้ามเปล อู่เด็กทารก จะทำให้เด็กร้องไห้งอแง ไม่ยอมหลับนอน
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจจะหกล้มหรือมีสิ่งของหล่นใส่เด็กเป็นอันตรายได้)
– ห้ามกล่อมลูกเวลากลางคืน
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจจะก่อความรำคาญ รบกวนผู้คนที่ยังหลับนอนอยู่)
– ห้ามทำงานบ้าน (คะลำเวียก)
(ภูมิปัญญาแฝง : ยังไม่แข็งแรง อาจกระทบกระเทือนต่อสุขภาพและบาดแผลได้)
– ห้ามนำเด็กน้อย (ทารก) ออกจากชายคาบ้าน คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง : เด็กยังไม่แข็งแรง กะโหลกศรีษะยังไม่หุ้มดี อาจจะไม่สบายได้ง่าย)
– ห้ามเอารกเด็กไปฝัง เพราะจะทำให้เด็กปัญญาทึบ
(ภูมิปัญญาแฝง : เกรงว่าหากฝังไม่มิดชิด สัตว์ป่าหรือสุนัข สัตว์เลี้ยงอาจมาคุ้ยเขี่ยได้)
– ให้ซักผ้าอ้อมก่อนเพล (ประมาณเที่ยง) และให้ถือขมิ้นและมีดน้อยๆไปด้วย มิเช่นนั้นจะทำให้ผีร้ายตามมาเอาตัวเด็กไปได้
(ภูมิปัญญาแฝง : หากมัวชักช้าโอ้เอ้อาจจะทำให้เสียการงานอย่างอื่นไปด้วย บังคับทางอ้อม)

 

3.เด็กเล็ก

“คะลำ” ความ เชื่อ

“คะลำ” และความเชื่อ

– ห้ามทักว่าเด็กที่เกิดใหม่ว่าน่ารัก เพราะถ้าผีรู้จะตามมาเอาตัวเด็ก หรืออายุเด็กจะสั้น
(ภูมิปัญญาแฝง : เป็นการปรามทั้งตัวแม่เด็กและตัวเด็กที่เกิดขึ้นมาไม่ให้หลงระเริงต่อคำชมยกย้อป้อปั้น สร้างนิสัยไม่พึ่งปรารถนาตามมา)
– อย่าป่อน (หย่อน)เด็กเล็กลงเรือน เป็นเชิงหยอกล้อ เพราะจะทำให้เด็กอายุสั้น
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจจะเกิดอุบัติเหตุเด็กพลัดตกลงไป และอาจจะอายุสั้นจริงๆได้)
– ห้ามเอาจีหล่อ (จิ้งหรีด) มากัดกันเล่น ฟ้าจะผ่าเอาได้
(ภูมิปัญญาแฝง : ควบคุมพฤติกรรมที่ควรประพฤติ ให้มีจิตใจเมตตา)
– อย่าให้เด็กนั่งบนหลังสุนัข จะทำให้เด็กนิสัยเหมือนสุนัข
(ภูมิปัญญาแฝง : สุนัขอาจแว้งมากัดเป็นอันตรายได้ และไม่ให้รังแกสัตว์)
– อย่านั่งหันหลังขณะที่นั่งบนหลังวัว ควย (ควาย) จะเป็นอัปมงคล
(ภูมิปัญญาแฝง : มองไม่เห็นทาง ควบคุมสัตว์ไม่ได้ อาจตกลงมาเป็นอันตรายได้)
– อย่าเคาะหรือตีหัวเด็ก จะทำให้เด็กเยี่ยว (ปัสสาวะ) รดที่นอน
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจจะกระทบกระเทือน เป็นอันตรายต่อสมองของเด็กได้)
– อย่าตีหัวแมว เพราะเมื่ออายุมากจะทำให้ศรีษะสั่น
(ภูมิปัญญาแฝง : ห้ามรังแกสัตว์ให้มีเมตตา)
– ห้ามนอนกินอาหาร จะเป็นงู
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจจะมีผลต่อระบบย่อยอาหาร และฝึกมารยาทที่เหมาะสม)
– ห้ามเล่นข้าวสาร จะทำให้มือด่าง
(ภูมิปัญญาแฝง : ข้าวเป็นอาหารไม่ควรนำมาเล่น และเป็นการสอนให้รู้สำนึกในคุณข้าวด้วย)
– อย่าอมนิ้วยามเว้า (เวลาพูด) กับผู้ใหญ่
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังมารยาท และบุคลิกภาพ)
– ห้ามจับหางหมา (สุนัข) จะฌฮ็ดให้หมา (ทำให้สุนัข) กินลูกไก่
(ภูมิปัญญาแฝง : สุนัขอาจจะรำคาญและแว้งกัดทำอันตรายได้)
– อย่าด่าพ่อแม่บุพการีผู้มีพระคุณ ตายไปจะเป็นเปรตปากเท่ารูเข็ม
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังจริยธรรม และมารยาท ค่านิยมและควบคุมพฤติกรรมของเด็กและบุคคลทั่วไป)
– อย่าย่าง (เดิน) ใกล้ผู้ใหญ่
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังมารยามสังคม พฤติกรรมที่เหมาะสม)
– อย่าลักขโมยของพ่อแม่ จะทำให้ตีนบาทสั้นมือฮี (เรียวยาว)
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังจริยธรรม คุณธรรมและศีลธรรม)
– ห้ามเด็กกินเครื่องในไก่ จะทำให้เป็นดื้อด้าน ดื้อรั้น
(ภูมิปัญญาแฝง : ตามหลักวิทยาศาสตร์ปัจจุบันอวัยวะดังกล่าวมีสารเคมีที่เป็นพิษเจือปนอยู่) เป็นต้น
– ห้ามเป่าลมปากใส่หน้าเด็ก
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจจะมีเชื้อโรคติดต่อไปยังเด็กได้)
– เวลาอุ้มเด็กห้ามโยนเด็ก
(ภูมิปัญญาแฝง : เด็กอาจจะหลุดมือ เป็นอันตรายได้)

 

4.บุคคลทั่วไป

“คะลำ” ความเชื่อ

“คะลำ”อีสาน และความเชื่อ

– ห้ามแช่ครกและสากไว้ด้วยกัน มันคะลำ ถ้าเป็นหญิง(ทั้งแต่งงานและยังไม่แต่ง) จะคลอดลูกยาก
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังมารยาท ความสนใจเอาใจใสในครัวเรือน นิสัยที่ดีงามแก่สตรี)
– ห้ามเอามีด พร้ามาหยอกกันเล่น
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจพลาดเป็นอันตรายได้)
– ปล่อยให้น้ำดื่ม น้ำใช้ในโอ่งตุ่มแห้งขอดจนหมด คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังความรับผิดชอบต่อหน้าที่การงาน)
– ปักจอบ จอบ เสียบคาดินไว้มันคะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจจะเป็นอันตรายแก่ผู้เดินไปมา และเครื่องมือเครื่องใช้อาจขึ้นสนิม หรือถูกขโมยไปได้)
– ข้าวสารหมดเกลี้ยง คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังความรับผิดชอบต่อหน้าที่)
– ข้าวเหลือกินในป่าต้องนำกลับทุกเม็ด
(ภูมิปัญญาแฝง : สัตว์ป่าอาจตามมากินถึงในหมู่บ้านได้)
– ผู้น้อยนั่งสูงกว่าผู้ใหญ่ มันคะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังมารยาสังคม)
–ใพ้เขยยืนใก้เจ้าโคด เจ้าวง คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง:เหตุที่ห้ามไม่ให้ลูกสะใภ้และลูกเขยยืนใกล้วงศาคณาญาติหรือผู้อาวุโสของอีกฝ่าย เพราะต้องการให้ลูกสะใภ้ให้ความเคารพยำเกรงพ่อแม่สามี ตลอดจนญาติผู้ใหญ่ฝ่ายสามีของตน และต้องการให้ลูกเขยให้ความยำเกรงพ่อแม่ของภรรยา ตลอดจนญาติผู้ใหญ่ฝ่ายภรรยาของตนเช่นกัน ทำให้ชีวิตครอบครัวมีความสุข)
– ขึ้นเฮือน บ่ล้างตีน คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง:ทำให้เท้าได้รับการดูแลให้สะอาดและบ้านเรือนก็สะอาดถูกอนามัยอีกด้วย)
-เมียย่างเอาผ้าเอาซิ่นปัดป่ายผัว คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง; ทำให้ภรรยาสงบเสงี่ยมสมเป็นกลุสตรี และทำให้ครอบครัวเกิดความรักและความอบอุ่น)
– ย่างก่อนเจ้าหัว คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง: ทำให้ญาติดยมชาวอีสานให้ความเคารพพระภิกษุสงฆ์อย่างมั่นคง)
– นุ่งผ้าเตะเตี่ยว ย่างผ่านหน้าเจ้าโคด เจ้าวง คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง:ทำให้ผู้น้อยเคารพยำเกรงญาติผู้ใหญ่ และทำให้สถาบันครอบครัวมีความมั่นคง)
-นั่งขัดสะหมาดเวลาฟังเทด คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง:คนอีสานต้องนั่งพับเพียบขณะที่ฟังพระภิกษุสงฆ์แสดงพระธรรมเทศนา)
-ย่างใก้เจ้าหัว เหยียบเงาเจ้าหัว คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง:ทำให้พระภิกษุสงฆ์ได้รับความเคารพนับถือจากฆราวาส)
– เขยนั่งตีทะหมาดกินข้าว นั่งฟังเจ้าโคดบอกสอน คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง:ทำให้ลูกเขยยำเกรงพ่อตา แม่ยาย ตลอดจนญาติผู้ใหญ่ของฝ่ายภรรยา)
– ผู้หนึ่งนั่ง ผู้หนึ่งยืนเว้ากัน คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง:เพราะเป็นกิริยาที่ไม่สุภาพ เมื่อจะพูดจากับผู้ใด ถ้าเขานั่งอยู่เราต้องนั่งลงพูดด้วย จึงจะเป็นกิริยาที่ถูกต้องสมควร)
-นั่งกระดิกเท้า กระดิกมือ คะลำ ทำให้ยากจน หากินบ่คุ้ม
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังมารยาทสังคม และบุคลิกภาพ)
– ข้ามร่างกายคนกำลังนอนหลับ คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังมารยาทสังคม และบุคลิกภาพ)
– อย่าเอาด้ามไม้กวาดตีหรือหยอกล้อกัน มันคะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง : เป็นสิ่งไม่เหมาะสม เนื่องจากเป็นของต่ำ และเศษฝุ่นสิ่งสกปรกด้านที่กวาดอาจจะถูกเปรอะเปื้อนคนจับได้)
– อย่าเทน้ำกินที่เหลือลงแอ่ง มันคะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง : เป็นของเศษเหลือกินไม่เหมาะสม และผิดหลักสุขลักษณะด้วย)
– อย่าเหยียบย่ำบนหมอน ของสูงเป็นบาป
(ภูมิปัญญาแฝง : สำหรับหนุนหนอนไม่สมควรมาเหยียบเล่นให้สกปรก และรักษาสิ่งของให้ใช้ได้นาน เพราะไม่มีขายต้องทำเองด้วย)
– อย่าเอามือประสานกันขัดไว้หลังท้ายทอย มันคือผีบ้า คนไร้ความคิด
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังบุคลิกภาพให้เหมาะสม)
– อย่าเอามือตบปากเสียงดัง มันจะหาไม่พออยู่พอกิน
(ภูมิปัญญาแฝง : ปลูกฝังบุคลิกภาพและมารยาทสังคม)
– อย่าเอาไม้ขว้างปามะขามหวาน มันจะเปรี้ยว
(ภูมิปัญญาแฝง : มะขามเป็นของหายาก ผู้คนจึงมักมาเก็บมะขาม ถ้ามีคนใดใจร้อนขว้างเอา อาจจะทำให้พลาดไปถูกคนอื่นได้)
– เดินข้ามเบ็ดตกปลา ปลาบ่กินเบ็ด คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง : อาจพลาดเหยียบเบ็ดหักเสียหาย หรือเบ็ดอาจเกี่ยวเท้าเอาได้)
– เดินข้ามมีด ของมีคม ทำให้ไม่คม คะลำ
(ภูมิปัญญาแฝง : มีดหรือของมีคมอาจบาดเอาได้)

 

และนี้ก็เป็นส่วนหนึ่งของความเชื่อคนอีสานที่เป็นจารีตประเพณีกันมาช้านาน ปัจจุบันยุคเปลี่ยนทำให้ความเชื่อบางอย่างเปลี่ยนแปลงหากามีความเชื่อไหนนอกจากนี้ฝากคอมเม้นท์มาด้วยนะคะ

 

Source : esan108

ภาพและข้อมูลมีลิขสิทธิ์เจ้าของโดย บริษัท ทิคเกิ้ลมีเดีย จำกัด ไม่อนุญาตให้คัดลอกข้อมูล และรูปภาพนำไปเผยแพร่ต่อ ไม่ว่าวิธีใดๆ ถ้าฝ่าฝืนทางบริษัทฯจะดำเนินการตามกฎหมาย เว้นแต่ได้มีการขออนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรกับทางบริษัทฯเรียบร้อยแล้ว

บทความอื่นๆที่เกี่ยวข้องฃ

7 ความเชื่อเกี่ยวกับนกแสก ทูตแห่งความตาย ใครเห็นเป็นต้องโชคร้ายจริงหรือ?

4 แบบ ต้นไม้ห้ามปลูก ตามหลักความเชื่อฮวงจุ้ย ไม่เชื่ออย่าลบหลู่

 

บทความโดย

bossblink